Emek Partisi Milletvekili İskender Bayhan: “Smart Solar’da TİS hükümlerinin uygulanmaması işçilerin ücret hakkını hedef alıyor”

Emek Partisi İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, Smart Solar’ın Aliağa ve Gebze fabrikalarında toplu iş sözleşmesiyle (TİS) güvence altına alınan enflasyon farkı ve ilave ücret artışlarının ağustos maaşlarına yansıtılmadığı iddialarını TBMM gündemine taşıdı. Bayhan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına verdiği soru önergesinde, TİS hükümlerinin uygulanmamasıyla ilgili resen inceleme veya teftiş başlatılıp başlatılmadığını sordu.

Bayhan, TİS’in ücret maddesinin hangi tarihte yürürlüğe girdiğinin, bu haktan kaç işçinin yararlanması gerektiğinin ve işçilere ödenmeyen toplam ücret farkının ne kadar olduğunun açıklanmasını istedi. İşçilerin alacaklarının gecikmeksizin, eksiksiz ve işlemiş faiziyle ödenmesi için Bakanlık tarafından hangi işlemlerin yapılacağını da gündeme getirdi.

“TİS PATRONUN TERCİHİNE BAĞLI DEĞİL”

İskender Bayhan, toplu iş sözleşmesinin işverenin mali durumuna göre uygulanıp uygulanmayacağına karar verebileceği bir “niyet belgesi” olmadığını belirtti. Bayhan, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca iş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı olamayacağını hatırlatarak, işverenin ücret yükümlülüğünü tek taraflı olarak yerine getirmemesinin yalnızca Smart Solar işçilerinin ücretlerini değil, toplu sözleşme hakkını da hedef aldığını vurguladı.

Bayhan, bir işverenin imzaladığı TİS’in ücret hükümlerini “şirketin mali durumu”, “savaş” veya “hammadde fiyatları” gibi gerekçelerle uygulamaması halinde hangi idari ve hukuki yaptırımların devreye sokulacağını da sordu.

Önergede, Türkiye genelinde 2023-2026 yılları arasında TİS hükümlerinin uygulanmaması gerekçesiyle Bakanlığa kaç şikâyet ulaştığının, bunların kaçında teftiş gerçekleştirildiğinin ve hangi yaptırımların uygulandığının açıklanması talep edildi.

“KIDEMLİ İŞÇİLER ÇIKARILIYOR, ÜCRETLER AŞAĞI ÇEKİLİYOR”

Smart Solar işçileri, yaşanan sorunun yalnızca mevcut döneme özgü olmadığını belirtti. İşçiler, önceki TİS döneminde de enflasyon farklarının gecikmeli ve üç taksitte ödendiğini, mevcut sözleşmenin ise ücretleri gerçek enflasyon karşısında yeterince korumadığını ifade etti.

İşçiler ayrıca kıdemli ve görece yüksek ücretli çalışanların baskı ve yıldırma yoluyla işten ayrılmaya zorlandığını ileri sürdü. İşçilerin iddiasına göre bu çalışanların yerine asgari ücret veya biraz üzerinde ücretlerle yeni işçiler alınarak işyerindeki genel ücret seviyesi “doldur-boşalt” yöntemiyle aşağı çekilmek isteniyor.

Haklarını arayan ve yönetimden farklı görüş dile getiren işçilerin ise fişlenme ve işten çıkarılma tehdidiyle karşı karşıya kaldığı öne sürüldü.

Bayhan, söz konusu iddiaların da Bakanlık tarafından araştırılmasını istedi. Smart Solar’ın Aliağa fabrikasında 2024, 2025 ve 2026 yıllarında SGK’ye bildirilen işe giriş ve çıkış sayılarını ile işten ayrılan işçilerin çıkış kodlarının açıklanması talep edildi.

Önergede ayrıca kıdemli işçilerin çıkarılarak yerlerine daha düşük ücretli çalışanların alınmasına dayalı bir istihdam politikası izlenip izlenmediğinin incelenmesi ve haklarını isteyen işçilerin fişlendiği, yıldırıldığı ve işten çıkarılmakla tehdit edildiği iddiaları hakkında teftiş başlatılması istendi.

“GEBZE’DE GREV, BUGÜN TİS”

Önergede Smart Solar’daki son gelişmelerin Gebze fabrikasında 2025 yılında yaşanan grev sürecinden bağımsız olmadığı belirtildi. Şirket yönetiminin grev sırasında Kayseri’de fason üretime yöneldiği, daha sonra kaldırılan bir mahkeme kararına dayanılarak polis eşliğinde fabrikadan tır çıkarıldığı ve buna karşı çıkan, aralarında sendika temsilcilerinin de bulunduğu 44 işçinin işten çıkarıldığı hatırlatıldı.

Gebze’de grev hakkına yönelik müdahalelerin yaptırımsız kalması ile imzalanmış TİS’in uygulanmaması arasında bağlantı bulunduğu belirtilerek, Bakanlığa grev sürecindeki tutumunun şirket yönetimini cesaretlendirip cesaretlendirmediği soruldu.

Bayhan, işçilerin sözleşmeden doğan ücretlerinin eksiksiz ödenmesi ve sendikal hak ihlallerinin önlenmesi için Bakanlığın hangi adımları atacağını da sordu.

“MALİ ZORLUK” GEREKÇESİ VE 1,4 MİLYAR LİRA BRÜT KÂR

Şirket yönetiminin işçilere sunduğu “mali zorluk” gerekçesi ile kamuoyuna açıklanan mali veriler arasındaki çelişkiye de önergede dikkat çekildi. Smart Solar’ın 2026 yılının ilk altı ayında 6 milyar 828 milyon lira hasılat ve 1 milyar 400 milyon lira brüt kâr açıkladığı belirtildi.

Smart Solar’ın İstanbul Sanayi Odasının 2025 yılı Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu listesinde yer aldığı da ifade edildi.

Şirketin Aliağa’da yıllık 1500 MW kapasiteli wafer üretimini 2025 yılında devreye aldığı, 800 MW olan güneş hücresi üretim kapasitesini 2 bin 200 MW’a çıkaracak yatırım için finansman sağladığı da önergede aktarıldı. Aliağa yatırımı, 15 Ekim 2022 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile proje bazlı devlet yardımı kapsamına alınmıştı.

Bayhan, Bakanlığa Smart Solar’a bugüne kadar SGK, İŞKUR ve Bakanlık aracılığıyla sağlanan sigorta primi işveren hissesi desteği, istihdam teşviki, işbaşı eğitim desteği ve diğer mali desteklerin toplam tutarını sordu.

Proje bazlı devlet yardımı kapsamında öngörülen 10 yıllık sigorta primi işveren hissesi desteğinden şirketin yararlanıp yararlanmadığının ve yararlanıldıysa kamu tarafından karşılanan toplam prim miktarının açıklanması talep edildi.

“BARAJSIZ SENDİKA, YASAKSIZ GREV, GÜVENCELİ İŞ”

Önergede Smart Solar’da yaşananların “barajsız sendika, yasaksız grev, güvenceli iş” talebinin güncelliğini gösterdiği belirtildi. 16 Haziran 2025’te on binlerce işçinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulan “Barajsız Sendika, Yasaksız Grev, Güvenceli İş” kanun teklifinin yasalaşması için Bakanlığın çalışma yürütüp yürütmediği de soruldu.

Bayhan, işçilerin sendikal haklarının yalnızca kâğıt üzerinde değil, fiilen kullanılabilir hale gelmesi için Bakanlığın ne zaman somut adım atacağını açıklamasını istedi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI