İLKE Vakfı Raporu Türkiye’de Demografik Dönüşümü Ortaya Koydu: Nüfus Yaşlanıyor, Haneler Küçülüyor

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı, Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM) tarafından hazırlanan “Toplumun Görünümü 2025: Demografik ve Toplumsal Dönüşüm” başlıklı raporu kamuoyuyla paylaştı. Çalışmada nüfus, hanehalkı ve aile, sağlık ve yaşlanma, eğitim, ekonomi, çalışma hayatı, refah ve eşitsizlik, göç, hukuk, kültür-sanat ile çevre ve enerji olmak üzere 11 farklı alanda Türkiye’nin toplumsal dönüşümü incelendi.

“Doğurganlık Tarihinin En Düşük Seviyelerinde”

Raporun editörü Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fatih Aysan, Türkiye’nin doğurganlık hızının tarihinin en düşük seviyelerine gerilediğine dikkat çekti. Raporda Türkiye’nin, Ukrayna, Arjantin, Şili, Çin ve Güney Kore gibi doğurganlık oranlarında hızlı düşüş yaşayan ülkeler arasında yer aldığı belirtildi.

Prof. Dr. Mehmet Fatih Aysan, aktif yaşlanma endeksinin Türkiye’de yaklaşık 30, Avrupa Birliği ortalamasında ise 37 seviyesinde olduğunu belirterek, bu durumun “yaşlanan toplumun ihtiyaçları üzerine daha fazla politika üretmemiz gerektiğini gösterdiğini” ifade etti.

Tek Kişilik Hanelerde Dikkat Çeken Artış

Raporda, ortalama hanehalkı büyüklüğünün 2010’lu yılların başındaki 3,8 seviyesinden 3,08’e gerilediği kaydedildi. Buna karşılık toplam hane sayısının artmaya devam ettiği belirtildi.

Verilere göre tek kişilik hanelerin oranı 2014-2025 döneminde yüzde 14’ten yüzde 21’e yükseldi. Aynı süreçte çekirdek ailelerin oranı yüzde 45’lerden yüzde 37’ye gerilerken, geniş ailelerin oranı da yüzde 16’dan yüzde 13’e düştü.

Raporda ilk evlenme yaşının kadın ve erkeklerde 30’lu yaşlara ulaştığı, eğitim düzeyi yükseldikçe evlilik yaşının daha da arttığı ifade edildi. Bu eğilimin doğurganlık oranlarını etkileyen önemli faktörlerden biri olduğu vurgulandı.

Eğitim Göstergelerinde İyileşme

Araştırmada eğitim alanındaki değişime de yer verildi. Lisans mezunlarının oranının 2008 yılında yüzde 9 seviyesindeyken günümüzde yüzde 21’e yükseldiği belirtildi. Lise mezunlarının oranının ise yüzde 17’den yüzde 24’e çıktığı kaydedildi.

İlkokul mezunlarının oranının yüzde 54’ten yüzde 43’e gerilediği, okuma yazma bilmeyenlerin oranının ise yüzde 12’den yüzde 3’e düştüğü aktarıldı. Raporda bu göstergelerin Türkiye’nin OECD ve Avrupa Birliği ortalamalarına yaklaşmakta olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi.

“Türkiye’de Neler Oluyor?” Sorusuna Veri Temelli Yanıt

Prof. Dr. Mehmet Fatih Aysan editörlüğünde hazırlanan rapora Alim Arlı, Emine Özmete, Halim Baş, Hediyetullah Aydeniz, Mehmet Ali Eryurt, Murat Anıl Mercan, Nihat Bulut, Orhan Koçak, Rana Atabay Kuşçu, Şeyma Ayyıldız ve Yusuf Süha Kulu katkı sundu.

Çalışmanın, Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu demografik ve toplumsal değişimleri veriler ışığında değerlendirmeyi, kamuoyunda tartışılmasını sağlamayı ve politika yapıcılara katkı sunmayı amaçladığı bildirildi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI