Ticaret Bakanlığı Mikro İhracatın 10 Yılda 15 Kat Büyümesini Kapsamlı Raporla Ortaya Koydu

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi Kapsamında İhracat Rotaları 2025” raporu yayımlandı. Bakanlık, raporla Türkiye’nin sınır ötesi e-ticaret alanındaki gelişimini kapsamlı veriler ve detaylı analizlerle ortaya koyduğunu açıkladı.

Bakanlık duyurusunda, “Son 10 yılda yaklaşık 15 kat büyüyen mikro ihracat hacmimiz; üreticimizin, girişimcimizin ve e-ihracat ekosistemimizin küresel pazarlardaki artan etkinliğini açık biçimde göstermektedir.” ifadelerine yer verildi.

“Her Ölçekte Girişimciyi Küresel Pazarlara Taşıyan Yeni Bir Dönem”

Raporda yer alan sunuş yazısında Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat, dijital dönüşümün dünya ticaretinde yeni bir dönem başlattığını belirterek, “Dünya ticaretinde yaşanan hızlı dijital dönüşüm, artık yalnızca büyük ölçekli firmaları değil, her ölçekte girişimciyi küresel pazarlara taşıyan yeni bir dönemin kapılarını aralamıştır.” değerlendirmesinde bulundu.

Prof. Dr. Bolat, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının vatandaşların ve işletmelerin dünya ile ticaret yapmasını kolaylaştıran önemli bir araç haline geldiğini vurguladı. Bolat, “Hazırlanan bu rapor, mikro ihracatın geldiği noktayı tüm yönleriyle ortaya koyarken, aynı zamanda geleceğe dair güçlü bir perspektif sunmaktadır.” ifadelerini kullandı.

Raporda, 2024 ve 2025 yıllarına ilişkin karşılaştırmalı verilerle hangi ülkelere hangi ürünlerin gönderildiği, lojistik tercihleri, iade oranları ve beyan alışkanlıklarının detaylı şekilde analiz edildiği belirtildi. Bolat, çalışmanın e-ihracata başlamak isteyen girişimciler için “somut bir yol haritası” oluşturacağını, halihazırda faaliyet gösteren ihracatçılara da daha doğru ve stratejik adımlar konusunda katkı sunacağını kaydetti.

Ülke, Ürün, Taşıma ve İade Süreçleri Birlikte İncelendi

Ticaret Bakanlığı raporunda, mikro ihracat kapsamında hangi ürünlerin hangi ülkelere gönderildiği, ülke bazlı tüketici tercihleri, ürünlerin birim satış değerleri, Türk satıcılarının güçlü olduğu sektörler ve gelişim potansiyeli taşıyan ürün gruplarına ilişkin kapsamlı değerlendirmelere yer verildi.

Bakanlık açıklamasında, “Raporumuzda; hangi ürünlerin hangi ülkelere gönderildiğinden ülke bazlı tüketici tercihlerine, ürünlerin birim satış değerlerinden Türk satıcılarının güçlü olduğu sektörlere, gelişme potansiyeli taşıyan ürün gruplarından mikro ihracat sonrası iadeye konu edilen eşya türlerine kadar çok kapsamlı analizlere yer veriyoruz.” denildi.

Raporda ayrıca pazaryeri ve pazaryeri dışı satışların dağılımı ile kara yolu, hava yolu, Ro-Ro ve deniz yolu taşımacılığının mikro ihracattaki kullanım oranları da değerlendirildi. Bakanlık, mikro ihracatın yalnızca satış verileriyle değil, lojistik ve iade süreçleriyle birlikte ele alındığını bildirdi.

“Veriler Geleceğe Yönelik Sağlıklı Planlama İmkânı Sunuyor”

Ticaret Bakan Yardımcısı Sezai Uçarmak, raporda yer alan değerlendirmesinde sınır ötesi e-ticaretin üreticiden tüketiciye uzanan zinciri yeniden tanımladığını belirtti. Uçarmak, “Bu yeni dönemde temel önceliğimiz; ticareti kolaylaştıran, aynı zamanda şeffaflık ve güvenliği esas alan bir altyapıyı güçlendirmektir.” ifadelerini kullandı.

Uçarmak, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının özellikle e-ihracatın yaygınlaşmasına ivme kazandıran önemli araçlardan biri olduğunu belirterek, “Bu rapor, mikro ihracat alanında kaydedilen gelişmeleri somut göstergelerle analiz etmekte ve sektöre dair bütüncül bir bakış sunmaktadır.” değerlendirmesinde bulundu.

Rapordaki verilerin farklı ülkelere yönelen ticaret akımlarından ürün bazlı eğilimlere, taşıma modlarından iade süreçlerine kadar birçok başlığı kapsadığı ifade edildi. Uçarmak, bu verilerin hem mevcut durumu anlamaya hem de geleceğe yönelik daha sağlıklı planlamalar yapmaya imkân tanıdığını kaydetti.

Türkiye’nin Paket Hacmindeki Yükseliş Rekabet Gücünü Gösterdi

Çalışmada, bazı pazarlarda daralma yaşanırken belirli ülkelerde Türk ürünlerine yönelik talebin dikkat çekici şekilde arttığı belirtildi. Bakanlık, küresel ölçekte sınır ötesi e-ticarette korumacı politikaların güç kazandığı bir dönemde Türkiye’nin paket hacmindeki yükselişinin firmaların dijital ticarete uyum kabiliyetini ve rekabet gücünü göstermesi bakımından önem taşıdığını bildirdi.

Açıklamada, “Dünyada sınır ötesi e-ticaret alanında korumacı politikaların güç kazandığı bir dönemde, ülkemizin paket hacmindeki yükseliş; firmalarımızın dijital ticarete uyum kabiliyetini ve rekabet gücünü göstermesi bakımından önem taşımaktadır.” denildi.

20 Ülke İçin Ayrıntılı Mikro İhracat Analizi

Raporda, mikro ihracatta en yüksek hacme sahip 20 ülke için ayrı ayrı analiz bölümleri hazırlandı. Bu kapsamda Amerika Birleşik Devletleri, Azerbaycan, Romanya, Suudi Arabistan, Almanya, Birleşik Krallık, Birleşik Arap Emirlikleri, Yunanistan, Fransa, İtalya, Hollanda, Bulgaristan, İspanya, Kanada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Polonya, İsviçre, Avustralya, Kuveyt ve İsveç pazarlarına ilişkin veriler değerlendirildi.

Bakanlık, ülke bazlı analizlerle Türk satıcılarının hangi pazarlarda güç kazandığını, hangi ürün gruplarında gelişim potansiyeli bulunduğunu ve tüketici tercihleri açısından öne çıkan eğilimleri ortaya koydu.

“Ülkemizin En Uzak Noktasındaki Üretici Dünyaya Ulaşabiliyor”

Gümrükler Genel Müdürü Mustafa Gümüş, raporun önsözünde gümrük işlemlerinin dijitalleşmenin en hızlı hissedildiği alanlardan biri olduğunu belirtti. Gümüş, “Ülkemizde 2009 yılından bu yana uygulanan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi sistemi, bu dönüşümün en önemli örneklerinden biridir.” ifadesini kullandı.

Gümüş, sistemin yıllar içinde ihtiyaçlara göre geliştirildiğini belirterek, “Bugün küçük ve orta ölçekli işletmelerimizin dünyaya açılmasını kolaylaştıran güçlü bir mekanizmaya dönüşmüştür.” değerlendirmesinde bulundu.

Gümüş, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi sayesinde Türkiye’nin en uzak noktasındaki bir üretici ya da girişimcinin ürününü dünyanın dört bir yanına ulaştırabildiğini kaydetti. Gümüş, bu durumun yalnızca ticareti kolaylaştırmadığını, aynı zamanda Türkiye’nin üretim gücünü ve rekabet kapasitesini artırdığını bildirdi.

KOBİ’ler, Kadın Girişimciler ve Genç Girişimciler İçin Küresel Kapı

Bakanlık açıklamasında, basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin, kadın girişimcilerin ve genç girişimcilerin dünya pazarlarına erişimini kolaylaştırdığı vurgulandı.

Açıklamada, “Basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulaması sayesinde özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerimizin, kadın girişimcilerimizin ve genç girişimcilerimizin dünya pazarlarına erişimini kolaylaştırıyor; ülkemizin üretim gücünü dijital ticaret kanallarıyla küresel ölçekte daha görünür hale getiriyoruz.” ifadelerine yer verildi.

Küresel Korumacı Eğilimler Raporda Ayrı Başlıkta Ele Alındı

Raporun dikkat çeken bölümlerinden birinde, küresel ölçekte mikro ihracatta artan korumacı eğilimler incelendi. Raporda, “Küresel ölçekte birçok ülke, ürün güvenliği gereksinimleri, yerli üreticiyi korumak ve vergi kayıplarını önlemek amacıyla ‘De Minimis’ olarak adlandırılan gümrük vergisi muafiyet sınırlarında veya basitleştirilmiş usulde beyan edilen düşük değerli ürünlerde kısıtlayıcı düzenlemelere gitmiştir.” denildi.

Bu kapsamda ABD’nin 29 Ağustos 2025 itibarıyla 800 dolar muafiyet eşiğini tüm ticari gönderiler için askıya aldığı, Avrupa Birliği’nde düşük değerli paketlere yönelik yeni sabit gümrük vergisi ve sunum ücretlerinin gündeme geldiği, bazı Asya-Pasifik ve Güney Yarım Küre ülkelerinde ise vergi yüklerinin artırıldığı belirtildi.

Raporda, korumacı eğilimlerin mikro ihracatçılar açısından yeni stratejiler gerektirdiği vurgulandı. Çalışmada, “Küresel gümrük rejimlerindeki korumacı eğilimler ve daralan muafiyet sınırları karşısında mikro ihracatçının sürdürülebilirliği için ‘hacim odaklı’ modelden ‘değer odaklı’ modele geçişi stratejik olarak değerlendirilmektedir.” ifadesi kullanıldı.

Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesinden Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesine

Raporda, Türkiye’de sınır ötesi e-ticaret gümrük işlemlerinin tarihçesine de yer verildi. Buna göre, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla taşınan eşyanın gümrük işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla 2008-2009 yıllarında çalışmalar yürütüldü.

Raporda, 2010 yılında “Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi” adıyla basitleştirilmiş veri setine sahip elektronik sisteme geçildiği, 2022 yılında ise sistemin adının “Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi” olarak değiştirildiği aktarıldı. Çalışmada, bu dönüşümün kağıt ortamındaki işlemleri azaltan, beyan süreçlerini hızlandıran ve risk analizini güçlendiren bir yapı oluşturduğu belirtildi.

E-İhracat Ekosistemi Güçlendirilecek

Ticaret Bakanlığı, raporun yalnızca mevcut verileri ortaya koyan bir çalışma olmadığını, aynı zamanda girişimciler ve ihracatçılar için yol gösterici bir kaynak niteliği taşıdığını bildirdi.

Bakanlık açıklamasında, “Önümüzdeki dönemde de e-ihracat ekosistemimizi güçlendirmeye, ticareti kolaylaştıran uygulamaları geliştirmeye ve girişimcilerimizin küresel pazarlardaki varlığını artırmaya kararlılıkla devam edeceğiz.” denildi.

“Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi Kapsamında İhracat Rotaları 2025” raporuna Ticaret Bakanlığının resmi internet sitesi üzerinden https://ticaret.gov.tr/duyurular/basitlestirilmis-gumruk-beyannamesi-kapsaminda-ihracat-rotalari-2025 adresinden erişilebildiği açıklandı.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI